Gözden Kaçırmayın

Sigara ve Alkole Yeni Zam yoldaSigara ve Alkole Yeni Zam yolda

EGİAD Think Tank çatısı altında Research İstanbul iş birliğiyle hazırlanan rapor, 9 Kasım 2026 tarihinde EGİAD Dernek Merkezi'nde düzenlenen toplantıyla kamuoyuna tanıtıldı. EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı'nın ev sahipliğindeki toplantıya, Research İstanbul Yönetici Ortağı ve araştırmanın yazarlarından Can Selçuki katıldı.

Türkiye genelinde 4 bin 524 ürünün ithalat kırılganlığının incelendiği çalışmada İzmir, Manisa, Denizli, Aydın, Muğla, Uşak, Kütahya ve Afyonkarahisar'ın ekonomik güvenlik göstergeleri karşılaştırıldı.

312 Üründe 10,9 Milyar Dolarlık İthalat Riski

Raporda, Türkiye'nin ithalat yapısı tedarikçi yoğunlaşması, jeopolitik riskler, alternatif kaynaklara erişim ve ikame güçlüğü açısından değerlendirildi. İncelenen 4 bin 524 üründen 312'sinin yüksek ithalat kırılganlığı ve yüksek ikame zorluğu taşıdığı belirlendi.

Söz konusu ürünlerin 2024 yılı ithalat değerinin 10,9 milyar dolara ulaştığı kaydedilirken, daha sıkı risk ölçütleriyle belirlenen 111 kritik ürünün yaklaşık 1,5 milyar dolarlık ithalat karşılığı bulunduğu belirtildi.

Afyonkarahisar’ın Da Aralarında Bulunduğu Sekiz İl İncelendi

Araştırmada Ege Bölgesi'ndeki sekiz ilin ithalat kırılganlıkları karşılaştırıldı. Ulusal il bazlı kırılganlık endeksi ortalaması 0,320 olarak hesaplanırken, İzmir'in 0,308 değerle Türkiye ortalamasının altında kaldığı bildirildi.

Ege Bölgesi ithalatının yaklaşık yüzde 64'ünü gerçekleştiren İzmir'de özellikle organik kimya girdilerinde ikame güçlüğü öne çıktı. Muğla ise 0,363'lük ithalat kırılganlık endeksiyle Ege illeri arasında ilk sırada yer aldı.

Denizli'de bakır ve sentetik liflerde, Uşak'ta hububat ve sentetik lif tedarikinde riskler tespit edildi. Raporda, her ilin farklı ekonomik ve sektörel yapısına göre özel politikalar geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.

Özhelvacı: Ekonomik Güvenlik Her Yönetim Kurulunun Gündeminde Olmalı

EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı, ekonomik güvenliğin yalnızca devletlerin değil, işletmelerin de stratejik önceliği olması gerektiğini belirtti.

Ekonomik çeşitliliğin tek başına ekonomik güvenliği sağlamadığını ifade eden Özhelvacı, farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin aynı enerji kaynaklarına, lojistik altyapıya ve kritik ithal girdilere bağımlı olabileceğini söyledi.

Özhelvacı, firmaların tedarik çeşitliliğini artırması, enerji ve su güvenliğini sağlaması, lojistik altyapıyı güçlendirmesi ve teknolojik dönüşüme hız vermesi gerektiğini vurguladı.

İzmir İçin Pilot İl Önerisi

Özhelvacı, İzmir'in ekonomik güvenliğinin güçlendirilmesi için kurumlar, odalar, kalkınma ajansı ve üniversitelerin ortak çalışma yürütmesi gerektiğini belirtti.

İzmir'in kritik bağımlılıklarını ve altyapı kırılganlıklarını ortaya koyacak bir ekonomik güvenlik haritası hazırlanmasını öneren Özhelvacı, kentin Orta Vadeli Program'da yer alan ekonomik güvenlik tedbirleri kapsamında pilot il olmasını istedi.

EGİAD olarak bu çalışmaya katkı sunmaya hazır olduklarını belirten Özhelvacı, raporun kamu kurumları, yerel yönetimler, meslek kuruluşları ve iş dünyasıyla paylaşılacağını ifade etti.

Dört Kriz Senaryosunda Ege Sanayisi Değerlendirildi

Raporda Çin kaynaklı ihracat kısıtlamaları, Rusya kaynaklı enerji ve hammadde şoku, küresel deniz taşımacılığı krizi ve bu gelişmelerin eş zamanlı yaşandığı bileşik jeopolitik şok senaryoları analiz edildi.

Bileşik kriz senaryosunda Kütahya ve Uşak, göreli kırılganlık göstergelerinde en yüksek artışın görüldüğü iller oldu. Deniz taşımacılığındaki olası aksaklıkların bitkisel yağ, yağlı tohum ve yem hammaddelerine bağımlı sektörlerde ilave risk oluşturabileceği belirtildi.

74 Firma Üzerinde Araştırma Yapıldı

EGİAD üyesi 74 firmanın katılımıyla gerçekleştirilen saha araştırmasında, şirketlerin ekonomik güvenlik ve kurumsal hazırlık düzeyleri de incelendi.

Araştırmaya göre firmaların yalnızca yüzde 54'ünde siber güvenlik protokolü, yüzde 24'ünde ise yazılı sürdürülebilirlik politikası bulunuyor. Mikro ölçekli işletmelerin yüzde 69'unda incelenen sürdürülebilirlik uygulamalarının hiçbirinin bulunmaması dikkat çekti.

Firmaların yüzde 69'u ürün veya hizmetlerinin kolayca ikame edilebilir hale geldiğini belirtirken, yüzde 61'i yeni rakip tehdidini önemli bir risk olarak değerlendirdi.

Ekonomik Güvenlik İçin Eylem Planı Önerildi

Raporun sonuç bölümünde ulusal düzeyde ekonomik güvenlik izleme ve erken uyarı sistemi kurulması, kritik hammaddelerde alternatif tedarikçi ağlarının geliştirilmesi, stratejik stok mekanizmalarının oluşturulması ve yerli ikame yatırımlarının desteklenmesi önerildi.

Bölgesel düzeyde ise tedarik istihbaratı platformu kurulması, Denizli ve Uşak'ta tekstil hammaddeleri için ortak satın alma modellerinin geliştirilmesi, İzmir'de tarım-gıda lojistiği ve depolama altyapısının güçlendirilmesi ile KOBİ'lerin siber güvenlik ve sürdürülebilirlik kapasitelerinin artırılması öne çıkan öneriler arasında yer aldı.